امام الحرمین جوینی، عبد الملک بن ابو محمدبن عبداله بن یوسف، متوفی 478 ﻫ. ق، از بزرگان ائمه شافعیه خراسان و نخستین استاد نظامیه نیشابور بوده است. بسیاری از فضلا و فقها و دانشمندان نامی قرن پنجم و ششم ﻫ. ق، از جمله امام محمد غزالی و کیاهراسی و ابو المظفر خوافی، افتخار شاگردی او را داشتند و او به وجود این شاگردان فخر و مباهات می نمود. آواز ه علمی و روحانی او از بلاد خراسان گذشت و عراق و شام و حجاز را در بر گرفت و از تمام اطراف و اکناف جهان اسلام به خدمت او می شتافتند و همواره قریب چهارصد تن از طلاب و فقها در حلقه درس او حضور داشتند. خواجه نظام الملک مدرسه نظامیه نیشابور را برای وی تاسیس کرد و تولیت اوقاف و تدریس و خطابه و مناظره آن را به وی واگذار نمود. امام الحرمین از حدود سال 456 ﻫ.ق تا هنگام وفات در 478 ﻫ.ق، مدت بیست و دو سال بلا منازع عهده دار تدریس و خطابه در این مدرسه بود. امام الحرمین صاحب تالیفات و تصنیفات بسیار است و به قول ابن خلکان در هر فنی تصنیفی داشته است و همه آنها در نظامیه نیشابور به عنوان کتاب های درسی مورد استفاده طلاب بوده است. از مهم ترین آثار او کتاب نهایه المطلب فی درایه المذهب می باشد. امام الحرمین جوینی کسی است که در شرق و غرب بر امامتش به اجماع نظر داشته، بزرگان و پیروان آنان از عجم و عرب بر فضلش اقرار نموده اند. ایشان علاوه بر لقب امام الحرمین (به سبب مجاورت حرمین شرفین (مکه، مدینه) و فتوی و تدریس در آن مکان مقدس به مدت چهار سال)، از اوصاف و القاب دیگری نیز برخوردار بودند، از جمله شیخ الاسلام و امام الائمه و حبرالشریعه.

نقد مبنایی وارده بر قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی مصوب 1396، آن است که تمرکز آن بر مقابله با تهیه کنندگان آثار علمی است و رفتار سفارش دهندگان را جرم انگاری نکرده است. با توجه به اینکه در این جرم، دو طرف سفارش دهنده و سفارش گیرنده وجود دارد و چه بسا سفارش دهنده نقش پررنگ تری در ارتکاب جرم داشته باشد، این اقدام مقنن که به مقابله با سفارش گیرنده پرداخته، ولی از تصریح به جرم انگاری صریح رفتار سفارش دهنده غافل شده است، درست نیست. ممکن است تصور شود که رفتار سفارش دهنده می تواند در قالب تحریک یا تطمیع به ارتکاب جرم (معاونت) مطرح شود که این تصور هم در غالب موارد صایب نیست؛ زیرا خود سفارش گیرنده از قبل و بدون تحریک سفارش دهنده، خود را آماده پذیرش سفارش مشتریان کرده است. از حیث رکن مادی، جرم مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی، جرمی مطلق است و به صرف تهیه، عرضه یا واگذاری این آثار، به عنوان حرفه یا شغل، جرم محقق شده و نیاز به هیچ گونه نتیجه ای از جمله استفاده سفارش دهنده از آن یا کسب امتیاز و. . . ندارد. در عین حال از حیث رکن روانی برای تحقق آن، وجود سوءنیت خاص قصد انتفاع لازم است. در واقع جرم مطلقی است که برای تحقق آن، وجود سوءنیت خاص لازم است.

هدف: هدف از انجام این پژوهش عرضۀ تصویری کلی از ویژگی های نحوی زبان علم فارسی است. روش: برای پاسخ به پرسش های پژوهش از روش اسنادی استفاده شده که زیرمجموعۀ رویکرد کیفی است. برای شناسایی ویژگی های نحوی زبان علم، 90 مقاله در نشریه های علمی-پژوهشی در دو حوزه علمی (علوم انسانی و علوم پایه) و سه رشته دانشگاهی (زبان شناسی، زمین شناسی، و شیمی) به روشِ هدف مند نمونه گیری شدند. این مقاله ها به شکل متن وارد نرم افزار «کیودی اِی ماینر لایت» مطالعه و کدگذاری شدند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان دادند که از ویژگی های نحوی غالب و مشترکِ زبان علم فارسی استفاده از وجه اخباری و زمان حال ساده است. افزون بر این، پدیدآوران فارسی زبان بیشتر ترجیح می دهند که در آثارشان از جملات ساده استفاده کرده و جمله هایشان را در وجه مجهول بیان کنند. وجه اخباری و زمان حال ساده بیشترین فراوانی را در فرایند کدگذاری به خود اختصاص دادند. پدیدآوران فارسی زبان آثار علمی کوشیده اند تا در آثار خود از زبانی بهره برند که محترمانه تر به نظر آید و همچنین به سبک و سیاق نوشتارهای علمی گذشته می نگارند؛ سبکی که با توجه به تأکیدهای امروزی بر ترویج علم شاید چندان کارآمد نباشد. اصالت/ارزش: این مطالعه نخستین کوشش برای شناسایی ویژگی های زبان علم در زبان فارسی به روشِ تجربی و با کمک داده های میدانی است. یافته های این پژوهش می تواند در آموزش زبان علم به کار مدرسان و مؤسسه های آموزشی آید. افزون بر این، نهادهایی همانند فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سیاست گذاری هایشان می توانند از این یافته ها بهره برند. یافته های این پژوهش در زبان شناسی رایانشی نیز کاربرد دارد.

شناخت عوامل موثر و مشوق و حتی بازدارنده فعالیتهای علمی کتابداران، در برنامه ریزی برای ارتقای شناخت جامعه از حرفه کتابداری و افزایش تولیدات علمی کتابداران مفید است. نتایج کاربردی این پژوهشها به ارتقای همه جانبه حرفه کتابداری و اطلاع رسانی و در نتیجه سهیم شدن در توسعه پایدار کشور منجر می شود. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل انگیزشی تالیف و ترجمه و به طور کلی فعالیتهای علمی و پژوهشی کتابداران ایرانی است که با ابزار پرسشنامه از نویسندگان حوزه کتابداری و اطلاع رسانی جمع آوری و شناسایی شده است. نتایج پژوهش نشان داد، از میان عوامل مورد بررسی در تاثیرگذاری در تالیف، عوامل غیر مادی بیشترین تاثیر را داشته و مشوقهای اصلی ایجاد انگیزه در کتابداران برای تالیف یا ترجمه به شمار می آیند.

با انتشار مقاله ای در مجله علمی مشهور «Nature» نویسنده آن به بیان برخی خطاهای علمی صورت گرفته در تعدادی از مقالات منتشر شده توسط پژوهشگران ایرانی پرداخته (1) و مدعی شده بود که در مقاله ها، سرقت علمی، دستکاری در روند داوری یا نام نویسندگان انجام شده است. دیده بان علم ایران درباره جمع آوری تعدادی از این مقالات، در اول نوامبر سال 2015 اطلاع رسانی نمود. اخبار مربوط به آن به سرعت پخش شد و مورد نقد و ارزیابی قرار گرفت. ...

استناد در نوشته های علمی عمری طولانی دارد، ولی امروزه خود یکی از شاخص های مهم برای سنجش پیوند میان آثار، اثرگذاری ها، و نیز ارزشگذاری هایی است که نفس استناد به آثار دیگران پدید آورده است. امروزه رویّه های متقاوت و رویکردهای گوناگونی در عرصة استناد پدید آمده که منجر به قواعد شناخته شدة بین المللی گردیده است. به دلیل ارزشی بودن کار استناد، این امر گرفتار آفت ها و آسیب های گوناگونی نیز شده است که گاه رفع آنها با دشواری روبه روست. مقالة خاضر با مروری کلی بر رویّه ها، روندها، و نیز دام هایی که در این مسیر قرار دارد، راهکارهایی را نیز عرضه کرده است.